اریک برن (۱۰ می۱۹۱۰ — ۱۵ جولای ۱۹۷۰) روانپزشک آمریکایی کانادازاده است. او به عنوان مبدع تحلیل رفتار متقابل شهرت دارد
بازیهای روابط انسانی
به گفتهٔ اریک برن بازیها عبارتاند از یک سری مراودهها که بین افراد و برای ارتباط برقرار کردن به کار میروند. تمام اعمال متقابل انسانها طبق بازیهای مرسوم و آدابی که از دل این بازیها بیرون آمده , انجام میشود و اصولاً میتوان گفت تمام رفتارهای اجتماعی و گاهی خصوصی انسانها , بازی است.
بازی به معنی منحصر به فردی که دارد عبارت است از انجام یک سری از کارها برای به دست آوردن چیزی و یا لذت بردن , ولی در کل , معنی بازیهای روابط انسانی بر گرقته شده از یک سری اعمال خودآگاه و بیشتر ناخودآگاه است که شخصیتهای درونی هر فرد با توسل به آنها با محیط رابطه برقرار میکنند و این در حالی است که دربسیاری از مواقع از انجام دادن آنها هم بی اطلاعند.
در کتاب مشهور اریک برن به نام بازی ها , از حدود چهل و شش بازی مختلف که میتوانند گروهی و یا تکی اعمال شوند نام برده شده و بعد از او دیگر متخصصین روانکاوی و TA به تکمیل آنها و اضافه کردن دیگر بازیهای مدرنتر به ساختار این روش روانکاوی شدهاند.:
مثالی سادهای برای بیشتر روشن شدن موضوع میزنم: در روحیهٔ جاری بیشتر جوانان این روزهای ایران , بازی «کی از کی بدبخت تر است» کاملاً جاری و ملموس است. در این بازی فردA میخواهد دائم از غمها و مشکلاتش حرف بزند و دیگر افراد گروه و یا جامعه نیز مجبور میشوند با او بازی کنند. فرضاً فرد B با او هم صحبت میشود و فرد A طبق معمول در مورد مشکلاتش و غمهایش شروع به صحبت میکند. فرد B برای مشکلات او راه حلهایی پشنهاد میکند ولی فرد A هر کدام از راه حلها را با جملهٔ «خوبه , ولی…» پاسخ میدهد. در نهان این بازی فرد A میخواهد به این بازی لذتبخش بپردازد و مقصودش حل کردن مشکلاتش نیست , برای همین تمام پاسخهایی که میدهد برای رد کردن راه حلهای فرد B طراحی میشود و این بازی آنقدر ادامه پیدا میکند تا فرد B دیگر راه حلی نداشته باشد و فرد A به پیروزی ای که انتظارش را داشته دست پیدا کند و آن چیزی نیست جز این که شخص A دوباره به خودش بگوید «کسی از من بدبخت تر نیست» .
شناخت بازیها و افکار هر کدام از شخصیتهای درونی کمک شایانی برای ادامهٔ مستمر و لذت بخش زندگی میکند و پیشنهاد میکنم کسانی که میخواهند تصمیمات بزرگی مانند ازدواج , شراکت , دوستی و… را بگیرند از این فنون استفاده کنند تا با مشکل روبه رو نشوند و یا بتوانند مشکلات را در زمان شکلگیری پیدا و نابود کنند.
تحلیل رفتار متقابل (transactional analysis) نظریه روانشناسی اجتماعی است که توسط اریک برن روانپزشک کانادایی به وجود آمده. در چهار دهه گذشته نظریه اریک برن راههای تازهای را در زمینه روان درمانی مشاوره و تحصیل به وجود آورده است.
مقدمه ای بر تحلیل رفتار متقابل
تحلیل رفتار متقابل یک تئوری روانشناسی است که توسط دکتر اریک برن در سال 1950 میلادی ارایه گردید و به لحاظ کاربرد آن در حل مشکلات احساسی و رفتاری، مورد قبول جامعه روانشناسی قرار گرفته و تدریجاً در زمینههای مشاوره، روانکاوی، گروه درمانی، مدیریت، جامعهشناسی، توسعه سازمانی و آموزش، نظریههای جدیدی ارایه نموده و گسترش پیدا کرده است. ابهام و پیچیدگی در مفاهیم، تخصصی بودن و زمان طولانی درمان در دیگر روشهای روان درمانی باعث شد تا تحلیل رفتار متقابل با مفاهیم اساسی و واژههای ساده سریعاً جایگزین روشهای روان درمانی قدیمی گردید. به همین جهت تحلیل رفتار متقابل عمومیت یافته و هر جا که انسانها حضور داشته و با یکدیگر ایجاد رابطه مینمودند کاربرد عملی پیدا کرد و ابزاری برای تغییر و حل مشکلات قرارگرفت. تحلیل رفتار یک مکتب علمی کاربردی میباشد که در آن از به کار بردن مفاهیم پیچیده اجتناب شده است و نظریات آن به صورتی مطرح شدهاند که به راحتی میتوان آنها را مشاهده و تجربه نمود.
من خوبم تو خوبی
«من خوبم تو خوبی»شاید معروفترین عبارتی است که هدف تحلیل رفتار متقابل را نشان میدهد: یک جایگاهی به وجود بیاید تا ارزش تک تک انسانها را بشناسد.تحلیل رفتار متقابل انسانها را اساسا خوب به حساب می آورد و قابل تغییر و رشد و رفتار سالم.
(((کاملا مخالفم – انسانها اساسا بد هستند وباید برای خوب بودن تلاش کنند )))
نوازش
اریک برن مشاهده کرد که انسانها به نوازش(واحد شناخت بین فردی)برای زنده ماندن و رشد کردن نیاز دارند.شناخت چگونگی رد و بدل نوازشهای مثبت و منفی بین انسانها از قویترین زمینه های کار در تحلیل رفتار متقابل است.
ایگو استیت
اریک برن با فهمیدن اینکه شخصیت انسان از سه ایگو استیت تشکیل شده رفتارهای پیچیده بین انسانها را قابل فهم کرد.هر ایگو استیت یک نظام کامل از احساسات و فکرها و رفتار هایی است که ما با استفاده از آنها واکنش نشان می دهیم.سه ایگو استیت والد و بالغ و کودک و فعل و انفعال بین آنها پایهٔ نظریهٔ تحلیل رفتار متقابل را تشکیل می دهند.این مفهومها به خیلی از زمینههای مشاوره روان درمانی و تحصیل راه پیدا کرده اند.
والد
قسمتی از رفتارها ,افکار و احساسات انسان است که به دلیل تقلید نا خودآگاه از کارهایی که پدر و مادر انجام می دادند و یا برداشت ما از رفتار آنها است.والد از دو قسمت والد انتقادگر و والد حمایتگر تشکیل شده است.
بالغ
قسمتی از رفتار ها,افکار و احساسات انسان است که شبیه پردازش کامپیوتری است و پاسخ ما به اتفاقات حال حاضر است.تقویت بالغ یکی از اهداف تحلیل رفتار متقابل است.
کودک
قسمتی از رفتار ها,افکار و احساسات انسان است که تکرار دوران کودکی است.مثلا کسی که نتیجه خوبی در کارش می گیرد با یک لبخند درخشان پاسخ می دهد. کودک به چند قسمت از قبیل طبیعی ,منزوی,تربیت شده و پرخاشگر تقسیم میشود.
رفتارهای متقابل
رفتارهای متقابل به تبادلهای اطلاعات بین انسانها گفته می شود.تحلیل گران رفتارهای متقابل این توانایی را دارند که تشخیص دهند که انسان با کدام ایگو استیت رفتار میکند و رفتارهای بعدی او را پیش بینی کند و با مداخله کردن باعث بهبود کیفیت و موثر تر شدن ارتباط شوند.
بازیها
اریک برن یک سری الگوهای رفتار اجتماعی نا سالم را به عنوان بازی تعریف می کند.این رفتارهای تکرار شونده و منحرف اصولا برای به دست آوردن نوازش هستند اما در عوض احساسات منفی را تقویت میکنند و مانند ماسک جلوی بروز مستقیم احساسات و افکار را می گیرند.اریک برن برای این بازیها اسمهای آشنایی انتخاب کرده.کتاب بازیها نوشتهٔ اریک برن در اوایل دهه شصت موفقیت قابل ملاحظهای به دست آورد.
پیش نویس
اریک برن میگوید رفتارهای نا سالم نتیجه تصمیمات محدود کنندهای است که در کودکی به دلیل علاقه به زنده ماندن گرفته شده اند.این تصمیمات در چیزی که برن آن را پیش نویس(یک نقشه از قبل کشیده شده برای اینکه زندگی چگونه زندگی شود) می نامد به اوج میرسند.عوض کردن پیش نویس زندگی هدف روان درمانی مبتنی بر نظریه تحلیل رفتار متقابل است.
منبع : ویکی پدیا